आजच्या काळात अनेक वेळा आपल्याला स्वतः उपस्थित राहणे शक्य नसते — मग ती मालमत्ता व्यवहार, बँक कामकाज, कोर्ट प्रकरण किंवा व्यावसायिक व्यवहार असो. अशा वेळी Power of Attorney (पावर ऑफ अटर्नी) हा एक महत्त्वाचा कायदेशीर दस्तऐवज ठरतो.
या लेखात आपण Power of Attorney म्हणजे काय, त्याचे प्रकार, कधी लागतो, कायदेशीर महत्त्व, पूर्ण नमुना (Format in Marathi) आणि अनेक महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरे पाहणार आहोत.
Table of Contents
Power of Attorney म्हणजे काय?
Power of Attorney (POA) म्हणजे असा कायदेशीर दस्तऐवज, ज्याद्वारे एक व्यक्ती (Principal) दुसऱ्या व्यक्तीला (Attorney / Agent) आपल्या वतीने ठराविक किंवा सर्व कामे करण्याचा अधिकार देते.
👉 सोप्या भाषेत सांगायचे तर,
“मी माझ्या वतीने हे काम तू कर” असे लेखी अधिकार देणे म्हणजे पावर ऑफ अटर्नी.
Power of Attorney कधी लागतो?
खालील परिस्थितीत Power of Attorney उपयोगी पडतो:
• मालमत्ता खरेदी / विक्रीसाठी
• बँक खाते चालवण्यासाठी
• कोर्ट केससाठी वकील नेमण्यासाठी
• परदेशात असताना भारतातील कामांसाठी
• व्यवसाय किंवा कंपनी व्यवहारांसाठी
• आजारपण किंवा वृद्धत्वामुळे कामे करता येत नसतील तेव्हा
Power of Attorney चे प्रकार
1) General Power of Attorney (GPA)
यामध्ये Agent ला सर्वसाधारण अधिकार दिले जातात.
उदा.:
• बँक व्यवहार
• मालमत्ता व्यवस्थापन
• सरकारी कार्यालयातील कामे
2) Special Power of Attorney (SPA)
यामध्ये ठराविक कामापुरतेच अधिकार दिले जातात.
उदा.:
• फक्त फ्लॅट विक्रीसाठी
• फक्त कोर्ट केससाठी
🔹 टीप: मालमत्ता व्यवहारांसाठी Special Power of Attorney अधिक सुरक्षित मानली जाते.
Power of Attorney चे कायदेशीर महत्त्व
• हा दस्तऐवज Indian Power of Attorney Act, 1882 अंतर्गत वैध आहे
• नोटराइज्ड किंवा रजिस्टर केलेला POA कायदेशीरदृष्ट्या मजबूत असतो
• मालमत्तेसंबंधी POA नोंदणी (Registration) करणे आवश्यक असते
Power of Attorney Format in Marathi (नमुना)
खाली सोप्या आणि कायदेशीर भाषेत तयार केलेला नमुना दिला आहे:
📝 पावर ऑफ अटर्नी (Power of Attorney)
मी खाली सही करणारा/करणारी,
पूर्ण नाव: __________________
वय: _ वर्षे व्यवसाय: _______________________
पत्ता: _____________________
(यापुढे यास “मूळ व्यक्ती / Principal” असे संबोधले जाईल)
याद्वारे खाली नमूद केलेल्या व्यक्तीस,
पूर्ण नाव: __________________
वय: _ वर्षे व्यवसाय: _______________________
पत्ता: _____________________
(यापुढे यास “प्रतिनिधी / Attorney / Agent” असे संबोधले जाईल)
माझ्या वतीने खाली नमूद केलेली कामे करण्यासाठी पूर्ण/मर्यादित अधिकार देत आहे.
🔹 1) मालमत्तेशी संबंधित अधिकार
माझ्या नावावर असलेल्या किंवा भविष्यात येणाऱ्या स्थावर/जंगम मालमत्तेबाबत खालील अधिकार:
- मालमत्ता पाहणी करणे
- खरेदी, विक्री, भाडे, लीज, गहाण व्यवहार करणे
- करारनामा, Agreement to Sale, Sale Deed, भाडेकरार इ. दस्तऐवज तयार करणे
- सब-रजिस्ट्रार कार्यालयात उपस्थित राहणे
- नोंदणी फी, स्टॅम्प ड्युटी भरणे
- मालमत्तेची चावी, ताबा देणे किंवा घेणे
🔹 2) बँक व आर्थिक व्यवहारांचे अधिकार
- माझ्या बँक खात्याशी संबंधित व्यवहार करणे
- पैसे जमा करणे / काढणे
- चेक सही करणे
- Fixed Deposit, RD, Loan संबंधित कामे करणे
- बँक स्टेटमेंट, पासबुक, दस्तऐवज मिळवणे
🔹 3) सरकारी व खाजगी कार्यालयीन अधिकार
- महापालिका, ग्रामपंचायत, तहसील, विद्युत, पाणी विभाग येथे अर्ज करणे
- कर भरणे, नोंदी दुरुस्ती करणे
- परवाने, प्रमाणपत्रे मिळवणे
🔹 4) कायदेशीर व कोर्टाशी संबंधित अधिकार
- वकील नेमणे
- कोर्टात हजर राहणे
- केस दाखल करणे किंवा मागे घेणे
- प्रतिज्ञापत्र (Affidavit) सादर करणे
- नोटीस देणे किंवा स्वीकारणे
🔹 5) कागदपत्रे व सही करण्याचा अधिकार
वरील सर्व कामांसाठी आवश्यक असलेल्या —
• अर्ज
• करार
• घोषणापत्र
• प्रतिज्ञापत्र
• इतर कोणतेही कायदेशीर दस्तऐवज
यांवर माझ्या वतीने सही करण्याचा अधिकार प्रतिनिधीस देत आहे.
🔹 6) अधिकारांची मर्यादा (जर Special POA असेल तर)
हा Power of Attorney फक्त खालील कामासाठीच वैध राहील:
(इतर कोणत्याही कामासाठी हा POA वापरता येणार नाही.)
🔹 7) वैधतेचा कालावधी
हा Power of Attorney दिनांक / /_ पासून लागू राहील आणि ☐ रद्द करेपर्यंत / / /_ पर्यंत वैध राहील.
🔹 8) रद्द करण्याचा अधिकार
मी, मूळ व्यक्ती, हा Power of Attorney कोणतेही कारण न देता कधीही रद्द करू शकतो/शकते, याची पूर्ण जाणीव प्रतिनिधीस आहे.
🔹 9) घोषणा (Declaration)
वरील सर्व अधिकार मी पूर्ण शुद्धीत, कोणत्याही दबावाशिवाय स्वेच्छेने देत असून, या Power of Attorney मधील अटी मला पूर्णपणे मान्य आहेत.
दिनांक: / /_ ठिकाण: ___________
मूळ व्यक्ती (Principal) ची सही:
प्रतिनिधी (Attorney) ची सही:
👥 साक्षीदार
साक्षीदार 1:
नाव: ___________
पत्ता: _________
सही: ___________
साक्षीदार 2:
नाव: ___________
पत्ता: _________
सही: ___________
Power of Attorney Format in Marathi Pdf Download
Power of Attorney साठी लागणारी कागदपत्रे
• आधार कार्ड
• पॅन कार्ड
• पत्त्याचा पुरावा
• 2 साक्षीदार
• स्टॅम्प पेपर
• फोटो
Power of Attorney रजिस्ट्रेशन आवश्यक आहे का?
| प्रकार | नोंदणी आवश्यक |
|---|
| मालमत्ता व्यवहार | ✅ हो |
| फक्त बँक/व्यक्तिगत कामे | ❌ नाही (नोटराइज पुरेसे) |
🔔 महत्त्वाचे: मालमत्तेसाठी POA नोंदणीकृत नसेल तर तो वादग्रस्त ठरू शकतो.
Power of Attorney रद्द (Cancel) करता येतो का?
होय.
Power of Attorney कधीही रद्द करता येतो, जोपर्यंत Principal जिवंत व सक्षम आहे.
त्यासाठी:
• Cancellation Deed तयार करावी
• Agent ला नोटीस द्यावी
• नोंदणीकृत POA असेल तर रद्दही नोंदणीकृत करावी
Power of Attorney करताना घ्यायची काळजी
• विश्वासू व्यक्तीलाच अधिकार द्या
• शक्यतो Special Power of Attorney वापरा
• मालमत्ता व्यवहारांसाठी Registration करा
• अधिकार स्पष्ट शब्दांत नमूद करा
Power of Attorney म्हणजे विश्वासावर दिलेला अधिकार — तो योग्य व्यक्तीकडेच असावा.
❓ Power of Attorney Format in Marathi – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
1) Power of Attorney म्हणजे काय?
एका व्यक्तीने दुसऱ्याला आपल्या वतीने काम करण्यासाठी दिलेला कायदेशीर अधिकार.
2) Power of Attorney किती काळ वैध असतो?
तो Principal ने रद्द करेपर्यंत किंवा नमूद केलेल्या कालावधीपर्यंत वैध असतो.
3) Power of Attorney शिवाय मालमत्ता विकता येते का?
हो, पण स्वतः उपस्थित राहावे लागते.
4) परदेशातून Power of Attorney देता येतो का?
हो, Embassy Attestation करून देता येतो.
निष्कर्ष (Conclusion)
Power of Attorney Format in Marathi हा दस्तऐवज योग्य पद्धतीने तयार केला तर तो अनेक अडचणी सोप्या करतो.
पण तो करताना कायदेशीर नियम, विश्वास आणि स्पष्टता अत्यंत महत्त्वाची आहे.
योग्य व्यक्तीला दिलेला Power of Attorney हा सोयीचा असतो, चुकीच्या व्यक्तीला दिलेला धोका ठरू शकतो.
हे देखील वाचा Agreement to Sale Format in Marathi | विक्री कराराचा नमुना (मराठी)
नोंदणीकृत Power of Attorney कायदेशीर नियम
